Dava

090805dava4-04B3-B6D1-5906 (1)Dönüşüm’den sonra Kafka’nın okuduğum 2. romanı olan Dava, bana Kafka’yı biraz daha tanıma konusunda yardımcı oldu diyebilirim.

Kitabı okumayı düşünenlerin, bu yazıyı okumamasında fayda var.

Roman, bir banka çalışanı olan Josef K’nın, herhangi bir suç işlememiş olmasına rağmen bir gün tutuklanmasıyla başlıyor. Bu süreçte ise, K’nın işe gitmeye devam etmesine izin verilir. Görünen o ki bunun bir iftira olma olasılığı da vardır.

Fakat ortada gerçek anlamda bir iddiamakamı yoktur. Bürokrasinin soğuk ve umursamaz yüzü, K.’yı ne olduğu belli olmayan bir duruma çeker. K. nerede olduğunu bilmediği mahkemeyi bulmaya çalışır fakat başarılı olamaz.

Romanın sonlarına doğru, bir rahip Josef K.’ya ‘Yasa Kapısı’ adlı bir hayli ilgi çekici bir hikaye anlatılıyor. Bürokratik sıkıntıların bir özeti olan bu hikaye, kitabı anlama konusunda yardımcı olabilir.

Bürokratik engellerin anlatıldığı bu meselde, otoritenin bireylere yüklediği bilincin de ne kadar belirleyici olduğu vurgulanmakta. Olay, taşralı bir adamla bir kapıcı arasında geçmektedir. Taşralı adam, mahkemeye girmek için bir kapıdan geçmek ister fakat kapıcı ona yol vermez. Taşralı adam ne yaparsa yapsın, rüşvet de verse kapıcının gönlünü yapmayı başaramaz. Ve sonunda ölür. Ölmeden önce ise, onca yıldır bu kapıdan ondan başka kimsenin geçmek istememesinin sebebinin, aslında o kapının zaten onun için yapıldığı olduğunu öğrenir. Bir başka önemli detaysa, bekçinin yasalar karşısında daima ayakta duruyorken, taşralı adamın bir tabureye oturması. İşte buradaki ilişkinin benzeri, rahiple Josef K. arasında da geçerli. Rahip bu hikayeyi anlatıyorken sürekli yüksekteyken, Josef K. alçak bir vaziyette durmaktadır.

Burada iktidar sorunsalını bir kez daha görmekteyiz. Dava’da işlenen konu, iktidara karşı koymanın çoğu zaman, kendi parçası olan hukukla mümkün olamayacağı gerçeği. K.’nın karşısında öyle bir sistem vardır ki ne yaparsa yapsın kendisini bu durumdan kurtaramayacak ve suçsuzluğunu ispatlayamayacaktır. Ve sonunda idam edilecektir.

Tam öldürülme anında, Josef K. karşı binada yanan bir ışık ve kollarını uzatan birini görür. Bu kısa süreliğine de olsa Josef K.’ya umut olur. Yani Kafka bizim için bir umut ışığı da bırakır ve birey için umudun daima olduğuna dikkat çeker.

Not: Bu yazı 12 Eylül 2014’te Radikal’deki bloğumda yayınlanmıştır.

Reklamlar

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s