Bir Ekonomik Tetikçinin İtirafları

bir-ekonomik-tetikcinin-itiraflari-onkapak-A8A6-2D53-2503Herkesin ömrünün bir yerinde mutlaka, “Amerika oturduğu yerden tüm dünyayı idare ediyor ya” demişliği vardır. 20. yüzyılın başından beri hızla artan militer ve ekonomik gücüyle Amerika, özellikle soğuk savaş sonrası kesin olarak dünyadaki en güçlü ülke konumunda. Her ne kadar bu taht yavaş yavaş sallanmaya ve güç dengesi biraz daha değişmeye başladıysa da bu şekilde belli bir süre daha gidecek gibi görünüyor.

Bu gücüne paralel olarak, Amerika’nın geçtiğimiz 50 yılda 3.dünya ülkelerinde yaptığı birçok ekonomik ve siyasi operasyonu birinci ağızdan anlatan, son zamanlarda yazılmış önemli kitaplardan biri: Bir Ekonomik Tetikçinin İtirafları. Daha doğrusu bir üçleme. İlk 2 kitabın yazarı olan Perkins, son kitabında da farklı yazarların bu konudaki makalelerine yer veriyor.

Perkins, yıllarca 3.dünya ülkelerindeki kaynakları sömüren uluslararası şirketlerde görev almış bir ekonomik tetikçi. Kitapta tüm yapılanları en ince ayrıntısına kadar anlatıyor. 3. dünya ülkelerinin, oynanan ekonometrik modellerle birlikte şişirilen büyüme rakamlarıyla nasıl kandırıldığını; yollar, köprüler ve her türlü alt yapı için verilen kredilerle birlikte bu ülkelerin borçlandırılırken, bir yandan da uluslararası mühendislik şirketlerinin ve kendi bankalarının nasıl ciddi karlar elde ettiğini detaylı bir şekilde açıklıyor. Ülkelerdeki küçük bir azınlık zenginleşiyorken, halkın büyük kısmının ciddi bir fakirlikle mücadele ettiği ve örgütlenerek bir şeyler yapmak istediklerinde de kukla hükümetler ve ordu tarafından nasıl ezildiğini anlatıyor.

Özellikle Asya, Afrika ve Güney Amerika’daki birçok ülkede kurulan bu kukla hükümetler, zaman zaman duruma göre silahlandırılan muhalifler, suikast düzenlenen başkanlar kitapta isim isin anlatılmış. Bunlar herkesin bildiği şeyler olsa da birinci ağızdan bu denli bir detaylı anlatım bir hayli etkileyici oluyor.

Zaman içinde bir şeyleri görmeye başladıktan sonra ciddi bir vicdan muhasebesine girişen Perkins, devam ettiği hayatı bir yandan bırakmak istiyor ama bir yandan da bunun ne kadar zor olduğunu içten içe fark ettikçe bu tarihi sürekli erteliyor. Yıllar sonra bu şirketlerle ilişkisini tamamen kesen Perkins, kendi şirketini kuruyor ve şu anda da hala hemen hemen tüm zamanını dünyanın geleceği ve nihai barış için çalışarak geçiriyor.

Kitabı okurken insan, nasıl oluyor da hala normal şekilde yaşamımıza devam edebiliyoruz sorusunu kendine sormadan edemiyor. Yapılanlar o kadar açık seçik anlatılmış ki 2005’ten beri yer yerinden oynamalı diye düşünüyor insan ama hala büyük çoğunluk John Perkins ismini duymadığına göre demek ki her şeye rağmen 8 senedir beklenen etki gerçekleşmemiş.

Benim açımdan olayın bir başka kafa karıştırıcı boyutu ise kitabın basılma hikayesi. Amerika’nın istihbarat gücü düşünüldüğünde, böyle bir kitabın basılmasını engellememesi ilginç bir durum olarak karşımıza çıkıyor. Her ne kadar Perkins, kitap basılmadan önce en az 15-20 kez yayınevlerinden ret alsa da sonunda yayınlatmayı başarıyor. Her şeye rağmen, kitabın basılmasından rahatsız olacak kesimler, nasılsa büyük bir etki yapmayacağını da düşünmüş olabilirler. Aslına bakılırsa bir bakıma haklı çıkmış gibi görünüyorlar.

Bir Ekonomik Tetikçinin İtirafları, bu konulara az çok merakı olan herkesin okuması gereken bir üçleme. Perkins’in de aslında Amerika Birleşik Devletleri’nin kurucularına hayran olduğu ve asıl mücadelesinin ülkeyi böyle bir modele sokanlarla olduğunu da hatırlatayım. Çünkü O’na göre aslında Amerika’nın kurucularının hayalinde yalnızca gerçek anlamda demokratik bir ülke yaratmak vardı. Perkins, zaman içinde ve özellikle son 100 yılda yayılan kapitalist anlayışla birlikte Amerika’ya böyle bir misyon yüklendiğini ama bunun bu şekilde devam edemeyeceğine sık sık vurgu yapıyor. 1945 doğumlu olan Perkins tüm zamanını buna harcıyorsa, bizim için de bu kitaptan alınacak ilham alıcı bir mesaj var demektir.

Not: Bu yazı 11 Kasım 2013’te Radikal’deki bloğumda yayınlanmıştır.

Reklamlar

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s