Sofie’nin Dünyası

sofinin-dunyasi-1-0341-C2AF-797ESon zamanlarda hayatımla ilgili bazı önemli (ya da önemli olduğunu düşündüğüm) kararlar alma sürecinde keşfettiğim bazı filmler, kitaplar ve hatta belki de insanlardan sürekli aynı mesajları çıkarttığımı düşünmeye başladım. Ya da insan belli başlı şeylerden emin olmaya başlayıp; o şekilde kararlar alınca, tüm keşifleri bir şekilde aynı yönü işaret ediyor. Bu duruma paralel olarak okuduğum son kitaplardan biri: “Sofie’nin Dünyası”.

Yakın bir dostumun tavsiyesiyle keşfettiğim, Norveçli yazar  Jostein Gaarder tarafından 1991 yılında yazılmış.  Kitap 30 milyondan fazla kopyasıyla Norveç dışındaki Norveçli yazarların tümünden daha başarılı olmuş.  http://tr.wikipedia.org/wiki/Sofie’nin_D%C3%BCnyas%C4%B1

Kesinlikle her yaştan insana hitap ediyor ama bence 20’lerde okunması en uygun zaman. 575 sayfalık ama hayli seri bir şekilde ve hiç sıkılmadan okunabilen; bir felsefeye giriş kitabı olarak değerlendirilebilecek bu kitabın, hemen hiçbir yerinde zorlama cümleler ya da diyaloglar görülmüyor.

Felsefe tarihinin özetini okumak isteyenler için birebir olan Sofie’nin Dünyası, 15. yaş gününe hazırlanan Sofie’nin, bir gün posta kutusunda bulduğu bir zarfın içindeki kağıtta yazılı soruyu okumasıyla değişecektir: “Kimsin sen?”

Önce hiçbir şey anlamayan Sofie, zamanla başka mektuplar da almaya başlayacak; sonrasında mektupları yazan kişiyle tanışacak ve bu sorular zamanla adeta bir felsefe dersine dönüşecektir. Hayatının bu döneminde yavaş yavaş bir şeylerin farkına varmaya ve sorgulamaya başlayan Sofie, bir süre sonra bu oyundan fazlasıyla keyif almaya başlayacaktır. Artan merakına engel olamayınca, sonunda bu gizemli yabancıyla tanışmanın yolunu bulur ve sonunda artık dersler birebir yapılmaya başlanacak ve felsefe tarihinde keyifli bir yolculuğa çıkılacaktır.

Sofie’nin babası uzakyol kaptanı olduğu için yılın büyük bir kısmında evde yoktur. Annesi de çoğunlukla yoğun çalışmaktadır. Zamanla kızındaki değişimi yavaş yavaş gözlemlemeye başlayacak ve sonra bu gizemli yabancının varlığını keşfedecektir. Kızıyla arasındaki mesafenin açılmaya başladığını gördükçe ise, endişesi içten içe artacaktır. Sofie’deki olgunlaşma ve hayatını sorgulamaya başlamasından keyif alması gerekirken, O’nun bu halinden hoşlanmayan annesi, günümüz dünyasının ya da belki her zamanın, çocuğu dünyanın koşullarına bir şekilde adapte etmek isteyen ebeveyn modelinin yansıması olarak ortaya çıkmaktadır.

Sofie ve sonrasında bir filozof olduğunu öğreneceğimiz bu esrarengiz kişi, çağlar boyunca insanlığı derinden etkilemiş Socrates’ten David Hume’a, John Locke’dan Platon’a, Freud’dan Kant’a kadar tüm filozof ve dalında uzman kişilerin görüşlerinin analizini yapacaklar ve her öğretiden bir şeyler çıkartmaya çalışacaklardır. Kitaptaki önemli noktalardan biri ise, ne zaman Sofie anlatılanlarla ilgili hızlıca bir çıkarım yapsa, Filozofun O’nu aceleci olmaması ve olaylar hakkında daha şüpheci olması konusunda uyarması. Sürpriz gibi görünen sonuyla okuyucuyu şaşırtan Sofie’nin Dünyası, aslında sonuna dair ipuçlarını ara ara veriyor.

Felsefeye başlangıç aşaması için, mutlaka okunması gereken başucu kitaplarından biri olan bu kitabı keşfetmem biraz geç oldu. Sonradan öğrendim ki lise zamanlarında bu kitap az çok popüler olmuş ama o zamanlar kitaplara hemen hiç ilgim olmadığı düşünülürse; kitabın aklımda hiç kalmamış olması gayet mantıklı görünüyor. Kitabı lise yıllarında okuyup da tam anlamıyla özümseyenleri de tebrik etmek gerek.

Mutlak cevaplar aramaktan öte, öncelikle soru sormanın önemine sık sık vurgu yapan Sofie’nin Dünyası, deniz dalgalandıkça sığınılacak bir liman gibi. Muhakkak ki zaman içinde tekrar okunursa kitaptan birçok farklı mesaj çıkartılacaktır.

Kitabın başında Sofie’ye sorulmuş soruyu tekrarlayarak yazıyı burada bitiriyorum:

“Kimsin sen?”

Not: Bu yazı 3 Kasım 2013’te Radikal’deki bloğumda yayınlanmıştır.

Reklamlar

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s