Üç Maymun

maymun-E529-3A21-A8FFTaksim’de, Gezi Parkı’nın ağaçlarının sökülüp, yerine AVM yapılmasıyla ilgili 28 Mayıs’ta başlayan protestolar, 31 Mayıs’ta sabaha karşı orantısız Polis müdahalesi ve sonucunda insanların yaralanması nedeniyle Twitter’da başlayan isyan dalgasıyla birlikte, bugün artık bambaşka bir noktaya geldi. Son birkaç yıldır, iyiden iyiye toplum mühendisliğine soyunan AKP’ye karşı, isyanın sembolü haline gelen Gezi Parkı direnişinin, bugün 10. günündeyiz.

Evet, bu bir sivil direniştir. Buraya vurgu yapmak istiyorum çünkü bu tarz direnişlerin gereği olarak, tarih içinde, hepimizin bildiği bir takım kurumlar göreve çağrılmıştır. Ama bu sefer, göreve çağrılan kimse yok, halkın ta kendisinden başka. 7’den 70’e binlerce kişi, adeta hayatını günlerdir Gezi Parkı’nda sürdürüyor. İşinden yorgun argın çıkanlar, hemen üstünü değiştirip Gezi Parkı’nda nöbeti devralıyor.

Halk açısından durum böyleyken, işin bir de, belki de tarihe kara leke olarak geçecek; medya boyutu var.

Olayların yoğunlaşmaya başladığını, 31 Mayıs sabahı Twitter’dan öğrendim. İnsanlar adeta, bir anda ne olduğunu anlayamadılar. Gezi Parkı’nda, yoğun bir direniş olduğu kesindi. Ama her fırsatta, bir yerlerden canlı bağlantı yapma alışkanlığı olan haber kanallarımız (!), gün içinde ısrarla alakasız programlar yayınlamaya devam ettiler. Kamera şakası tadında, gerçek olamayacak kadar saçma bir durumdu. Adeta yer yerinden oynuyordu; ama medya ve özellikle 3 büyük haber kanalı, adeta ağız birliği etmişçesine, hiçbir şey yayınlamıyordu. Geçtim canlı yayın yapmayı, bir tek canlı bağlantı bile yapılmadı saatlerce. Gün içinde oraya akın eden insanlar, telefonda ailelerine durumu bildirdiklerinde, “Nasıl yani?”, ”Nereden çıktı?”, E hiçbir yerde gösterilmiyor” gibi tepkiler alıyorlardı. Çoğu insan tarafından bilinmeyen Halk TV dışında, hiçbir kanal olaylarla ilgili ne bir haber, ne de herhangi bir canlı yayın yapıyordu.

Şüphesiz ki, direnişin yoğunlaştığı o ilk 2-3 gün, Türkiye medya tarihine, büyük bir kara leke olarak geçti. Ama ders henüz alınmamıştı.

Ve sonrası… O günden itibaren, medyanın bu ikiyüzlü tavrından inanılmaz rahatsız olan binlerce kişi, yayın kuruluşlarının merkezlerine akın etti; saatler süren protestolar gerçekleştirdi. 3 büyük haber kanalından, NTV’nin sahibi Doğuş Grubu’nun diğer şirketleri ve restoranları önünde protesto gösterileri yapıldı; hatta Kanyon Alışveriş Merkezi’nde gruba ait bir restoranda yemek yiyenler, zorla dışarı çıkartılıp, protestolara katılmaya zorlandı. Elbette bunun da doğru olmadığını vurgulamalıyım. Bir yeri protesto etmek isteyen eder ama eğer oraya gideni zorla çıkartırlarsa, isyan ettiklerinden farkları kalmaz.

Bunlara ek olarak, Garanti Bankası’ndan 1 günde 40 milyon lira mevduat çekildi bilgisinin akabinde, ilk “pes” geldi, canlı yayınlar yapılmaya başladı ve bunun da ötesine geçilerek, NTV bu süreçteki “ilgisiz” tavrı nedeniyle, dün özür diledi. Doğuş Yayın Grubu CEO’su, “dengesizlikler içinde denge arayışında” olmaktan etkilendiklerini belirterek; adeta günah çıkardı ve kaybolan güveni tazelemek için ellerinden geleni yapacaklarını belirtti. Bunun dışında, Garanti Bankası Genel Müdürü Ergun Özen, belki de söylentilere göre 1 günde 40 milyon liralık mevduat çıkışı nedeniyle, “duygusal” bir şekilde, protestoculara Başbakan tarafından takılan lakaplarından birine vurgu yaparak; kendisinin de çapulcu olduğunu söyledi.  Sanırım, samimiyetine inanma konusu, bizleri bir parça zorlayacak.

NTV; yıllarca en sevdiğim haber kanalı olmuştur. Bir Fenerbahçeli olarak, geçmişte, Ferit Şahenk, acaba Fenerbahçe Başkanı olsa nasıl olur diye düşündüğüm zamanlar bile olmuştur. Ama belki son 10 yılda servetine servet katmış olduğu gerçeği, belki de yaptığı uzun vadeli anlaşmalar, NTV’yi böyle bir yayıncılık anlayışına itti.

Aslında, NTV’nin yayıncılık anlayışına olan inancım, birkaç sene önce, Banu Güven ve Can Dündar gibi muhalif isimlerin işine son verilmesiyle ciddi şekilde zedelenmişti. Bu son tavır, zedelenen inancın aslında hiç de boşuna olmadığını teyit etmiş oldu. NTV, 10 sene önceki çizgisinden çok uzakta. Bu kadar iyi bir kanal, nasıl bu hale gelir anlamak zor olsa da günümüz dünyasının siyaset/medya ilişkileri, aslında bu durumun en basit açıklaması. NTV, özüne döneceğini söylüyor ama bunun gerekliliğini anlaması için, illa ki binlerce kişinin protestosuna ihtiyaç duyması, elbette ki üzücü. Gezi Parkı olaylarına karşı yaptıkları, pardon yapmadıkları yayınlar nedeniyle bu kadar büyük tepkiler almasalardı; bu tarz bir U dönüşü yaparlar mıydı? Hiç sanmıyorum.

Türkiye tarihinin, belki de en çok tabana yayılmış ve her türlü kesimlerden destek alan bu hareketinin, en hararetli günlerini günlerce göstermeyip; saçma sapan onlarca program göstermek; bence, hatadan çok daha büyük bir etik sorununun olduğunun göstergesidir. Bu, hata olmaktan çok öte bir yanlıştır.

Bu yaşananların, günümüz dünyasının karmaşık ekonomik ilişki yapısının yansıması olduğu çok açık. Artık tüm gözler, bu 3 büyük haber kanalının üzerinde olacak. İlk sınavdan çok fena çaktılar. Telafi edebilirler mi? Zor görünüyor. Şu an herkes, tekrar bu kanalların üzerine gitmek için, adeta yeni bir hata bekliyor. Bu kanallar, evrensel yayıncılık ilkelerini ve dürüst habercilik kavramını gerçek anlamda özümserlerse, halkın onlara bir şans daha vereceğini düşünüyorum. Ama tüm ülke sallanıyorken, hiçbir şey olmamış gibi yayın kuşağına devam ederlerse; duyarlı hiçbir izleyicinin, bir daha asla bu kanalları izleyeceğini sanmıyorum. Önlerinde 2 yol var. Ya sistemin esiri olmaya devam edip; gözlerini kapamaya devam edecekler; ya da bu sürecin başarıyla atlatılmasında, direnişe bir katkı da onlar yapacaklar.

Seçim; onların.

Not: Bu yazı 6 Haziran 2013’te Radikal’deki bloğumda yayınlanmıştır.

Reklamlar

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s